Jaka karma dla psa?

Na to pytanie ciężko odpowiedzieć jednoznacznie, ponieważ o jakości karmy decyduje bardzo dużo czynników. Przeważnie na forach internetowych, czy w grupach portali społecznościowych na tak zadane pytanie padają odpowiedzi ‘chwalące danego producenta’. Często jest w tym sens ponieważ, jeśli ktoś od dłuższego czasu używa karmy danego producenta, a karma ta służy jego zwierzętom, to dlaczego miał by jej nie polecać?

Problem pojawia się wtedy, gdy skutek stosowania złej karmy jest nie widoczny gołym okiem i rozciągnięty w czasie (uszkodzenie narządów wewnętrznych, nadmierne tycie psa, często widoczne dopiero po kilku miesiącach stosowania nowej diety), skład karmy zmienił się bez podania tego do wiadomości, lub karma przeznaczona do sprzedaży w innym kraju ma inny skład niż ta w naszym kraju. Również kierowanie się jedynie nazwą producenta nie do końca jest prawidłowe, gdyż często producent ma w ofercie lepsze i gorsze karmy, nie jest wszystko jedno jaką karmę kupimy.

Karma sucha czy karma mokra, która lepsza?

Z jednej strony producenci karm muszą zagwarantować bezpieczeństwo psom i nie dopuścić do obrotu np. karm nie spełniających wymogów dotyczących zawartości bakterii. Z drugiej strony karma ma zawierać wszystkie potrzebne składniki odżywcze i mikroelementy (te są najlepsze gdy nie są drastycznie przetworzone np. poprzez długi proces gotowania). Producent powinien dbać o równowagę w procesie technologicznym. Karmy suche i karmy mokre wytwarza się w zupełnie inny sposób.

Karma sucha

Główną różnicą jest użycie bardziej destrukcyjnych procesów technologicznych w produkcji karm suchych. Wysoka temperatura i ciśnienie działają niekorzystnie na surowce użyte do produkcji karmy suchej łącznie z powstawaniem szkodliwych rakotwórczych substancji. Białko staje się mniej przyswajalne, a węglowodany bardziej przyswajalne (producenci karm suchych dodają sztucznie błonnik pokarmowy, aby przeciwdziałać tym zależnością). Karma sucha nie powinna być podawana psom ze wskazaniami do diety lekkostrawnej. Psom jedzącym karmę suchą powinno się podawać świeże owoce i warzywa jako urozmaicenie diety oraz żeby zrównoważyć przyswajane wraz z karmą niekorzystne substancje chemiczne, które łatwiej będą usuwane i rozkładane w organizmie. 

Przy produkcji karm suchych wykorzystuje się przeciwutleniacze. Zawsze należy wybierać karmę z naturalnymi przeciwutleniaczami (tokoferole), nie kupować karm ze szkodliwym BHA. Dobry producent podkreśla ten fakt na opakowaniu, ale warto też przyjrzeć się dokładnie składowi karmy.

Niektóre karmy dobrych producentów wytwarzane są inną technologią. Są to karmy tłoczone na zimno lub w niższej temperaturze niż karmy wytwarzane tradycyjnie. Karmy te są lepiej przyswajalne, nie tracą tylu wartości odżywczych i co najważniejsze nie wydzielają się podczas ich produkcji substancje rakotwórcze. Warto więc szukać karm tłoczonych. Czasami zdarza się, że tylko część produktów jest tłoczona. Dobre i to!

Producenci zobowiązani są do umieszczania składników w kolejności ich użycia. Należy szukać w składzie nazwy ‘mięso’ to przecież oczywiste, ale uwaga na sprytne sztuczki producentów! Jedną z nich jest używanie np. nazwy ‘mięso świeże’ co może oznaczać, że zawartość mięsa została podana dla mięsa użytego w procesie przed obróbką. Dla nieświadomych podpowiem, że zawartość wody w filetach kurczaka w popularnych marketach to ok 50%, zapraszam do obejrzenia filmu. Przykładowe ‘40% świeżego kurczaka’ w jednej karmie, może równać się ‘15% suszonego kurczaka w innej karmie’. To jest dokładnie to samo, tylko inaczej zapisane. Mam nadzieję, że już wiecie, że liczby i odpowiednia gra słów może zrobić z bardzo kiepskiej karmy, tą SUPER. ‘Inne produkty pochodzenia zwierzęcego’ – to już może być dosłownie wszystko (pióra, dzioby, łapy itd.) przeważnie mają znikomą wartość odżywczą, równie dobrze mogło by ich w tej karmie nie być. Takich karm unikajmy.

Należy zwracać uwagę też na wilgotność karm (zawartość wody), a ta może w suchej karmie różnić się nawet o kilkanaście procent.

Karma mokra

Wyprodukowanie karmy mokrej nie wymaga użycia tak destrukcyjnych procesów technologicznych (bardzo wysokiej temperatury i ciśnienia). Mokra karma jest też smaczniejsza dla psa, gdyż nie traci wartości odżywczych i smakowych. W karmach mokrych używa się zdecydowanie mniej konserwantów. Po prostu nie ma konieczności zabezpieczać produktu szczelnie zamkniętego w puszce. Z drugiej strony, po otwarciu nie wolno długo przechowywać takiej karmy. Jakość karmy możemy dość łatwo sprawdzić. Przede wszystkim nie powinno być zbyt dużo składników, a na pierwszym miejscu w składzie powinno być słowo “mięso”. Jeśli wybierzemy karmę z całymi kawałkami mięsa, to sami będziemy mogli sprawdzić jakiej jakości jest mięso.

Producenci zobowiązani są do umieszczania składników w kolejności ich użycia, należy jednak zwracać uwagę też na wilgotność karmy mokrej (zawartość wody). Może bowiem okazać się, że kupujemy karmę składającą się w 90% z wody! Najczęstsza zawartość wody w karmach mokrych to 76-85%, więc zdecydowanie za dużo. Kupując posiłek dla siebie np. gołąbki ze słoika, raczej nie wybrał bym tych w których 80% słoika to była by zwykła woda. W przykładowej puszce karmy mokrej, (którą mam akurat przed sobą) jako zagęszczacz została użyta guma kasja. Guma ta ma spowodować…hmm… wrażenie, że to jednak jest mięso w puszcze, a nie… woda. Wrażenie potęguje również przerobienie karmy na tzw. pasztet.

Składniki w karmie

Białko

Dobra karma dla psa powinna przede wszystkim zawierać łatwo przyswajalne białko zwierzęce, występujące np. w : krwi, wątrobie i w mięsie. Dopiero na drugim miejscu powinny znaleźć się (również potrzebne) niepełnowartościowe białka roślinne, dostarczone w np. ryżu pełnoziarnistym, pszenicy, owsie, jęczmieniu, życie i kukurydzy. W przypadku naszych psów, tak hodowlanych jak i kundelków, nie powoduje uczulenia jedynie ryż pełnoziarnisty. Pozostałych zbóż unikamy. Najgorzej trawiona była natomiast kukurydza i owies. W przypadku innych psów, być może zboża te będą lepiej przyswajalne. Producenci chętnie dodają zboża do karm, bo są tanie. Do gorszych pokarmów dodają z kolei więcej zbóż niż mięsa, a karmy w których mięsa jest 0-6%, w ogóle nie powinny być podawane psom.

Ile białka powinien dostawać pies? To zależy od wieku psa, jego typu oraz stanu zdrowia. W przypadku psów na etapie rozwoju, dieta musi być bogatsza w białko, a w przypadku psa dorosłego białko należy ograniczyć do normalnych wartości. Dlatego karmy podzielone są na różne rodzaje: junior, senior, adult, wrażliwy itd. Dla szczeniaków ras olbrzymich zawartość białka powinna wynosić minimum 22%, dla szczeniaków pozostałych ras w granicach 28-30%. Przynajmniej połowa tego białka powinna pochodzić z białek pełnowartościowych – białek zwierzęcych dobrej jakości.

W tym miejscu podam przykład karm, które sami stosujemy: 

-Lukullus Junior Kurczak i łosoś z Morza Północnego (Białko surowe 28.5 %, w składzie natomiast m.in.: 29,3 % suche mięso kurczaka zmielone, 26 % ryż pełnoziarnisty, zmielony, 7 % łosoś, suszony i zmielony)

Zawartość białka wynosi więc 28,5% z czego białko pełnowartościowe to ok 60%. Jest to dobry skład pod względem białka dla szczeniaka.

Odpowiednik dla psów dorosłych czyli Lukullus Kurczak i łosoś z Morza Północnego (Białko surowe 23.0 %)

Zawartość ogólna białek w karmie dorosłej jest więc o 6,3% niższa, niż w karmie junior. Skład podyktowany jest tym, że pies dorosły pobiera i wydala codziennie podobną ilość białka, a szczeniak wykorzystuje go znacznie więcej. Głównie dlatego szczeniaki karmimy karmą dla szczeniaków, a psy dorosłe, karmą dla psów dorosłych.

Dla dorosłych psów w karmie nie powinno być mniej niż 6% białka zwierzęcego (suchej masy), oraz ogólnie mniej niż 18% białka surowego. Za mało, tak jak i za dużo białka w diecie może spowodować problemy z m.in. stawami, wątrobą, nerkami, sercem, zmiany skórne, osłabienie kości. Nadmierne spożycie białka łączone jest również ze zwiększoną agresją psów.

Prawidłowa zawartość białka w karmie:

  • szczeniaki ras małych 22-32%
  • szczeniaki ras dużych 20-32%
  • suczki karmiące do 4 szczeniaków 22-32%
  • suczki karmiące powyżej 4 szczeniaków 25-35%
  • psy dorosłe 18-30%
  • seniorzy 18-23%

 

Tłuszcze

Tłuszcze są bardzo dobrym rozpuszczalnikiem witamin, ale głównym ich zadaniem jest dostarczenie energii psu. Jeśli nasz pies ma mało aktywności, to nie wolno przesadzić z zawartością tłuszczów w karmie, z kolei pies aktywny (pracujący, zaprzęgowy) poradzi sobie ze spalaniem znacznie większych jego ilości i dodadzą mu energii.

Tłuszcz również buduje organizm, jego niedobór w pierwszej kolejności objawi się więc w matowej sierści. Sierść może łatwiej wypadać, a naskórek będzie się łuszczył. Może dojść do różnego rodzaju podrażnień i zakażeń skóry. Jeśli niedobór tłuszczu będzie się utrzymywał długo, ucierpi na tym cały organizm m.in. oczy, serce i mózg psa.

Jakie tłuszcze powinny być w karmie dla psa? Tłuszcze z ryb, oleje roślinne np. olej rzepakowy czy lniany. Psy uwielbiają tłuszcz, dlatego sucha karma jest spryskiwana olejami na ostatnim cyklu produkcyjnym. Również wszelkiego rodzaju przekąski i smaczki zawierają duże ilości tłuszczu. Tłuszcz jest nosicielem smaku!

Prawidłowa zawartość tłuszczy w karmie:

  • szczeniaki ras małych 10-25%
  • szczeniaki ras dużych  8-12%
  • suczki karmiące do 4 szczeniaków 10-25%
  • suczki karmiące powyżej 4 szczeniaków > 18%
  • psy dorosłe 10-20% (psy łatwo tyjące 7-12%)
  • seniorzy 7-15%

 

WAPŃ I FOSFOR

Dwa elementy ściele ze sobą powiązane. Jeśli w organizmie psa jest za dużo fosforu, to organizm ten dążyć będzie do równowagi wypłukując wapń z kości tak, aby zachować równowagę. Uszkodzeniu ulegają też nerki. Najczęściej dochodzi do takiego stanu przy diecie bogatej w mięso (w mięsie jest dwanaście razy więcej fosforu niż wapnia). Często ludzie karmią psy karmą dla kotów, nie zdając sobie sprawy z tego, że w takich karmach zawartość mięsa jest znacznie wyższa niż w psiej diecie, a co za tym idzie, stosunek fosforu do wapnia jest za duży dla organizmu psa.

Prawidłowe proporcje Ca:P

  • szczeniaki ras małych  1:1 do 1,8:1
  • szczeniaki ras dużych  1:1 do 1,5:1
  • suczki karmiące do 4 szczeniaków 1:1 do 1,5:1
  • suczki karmiące powyżej 4 szczeniaków 1:1 do 2:1
  • psy dorosłe 1:1 do 2:1
  • seniorzy – zmniejszenie ilości spożywanego fosforu w tym wieku przyczynia się do dłuższej przeżywalności psa.

Włókno surowe

Ma takie samo działanie, jak błonnik u ludzi. Poprawia trawienie oraz podnosi odporność organizmu. Odchody są bardziej zwarte. Zapobiega zaparciom. Zły skład jakościowy błonnika, lub jego nadmiar może prowadzić do biegunek. Błonnik usuwa również toksyny z organizmu.

Uczulenie na karmę?

Najczęstszymi alergenami są zboża, o czym pisałem powyżej. Często psy uczula kurczak oraz inne mięsa. Zdarza się, że pies dostaje uczulenia na karmę, którą przyjmował od dłuższego czasu. Powodem może być zła kontrola jakości i zmiana składu danej karmy. Nam już się to przytrafiło. Dlatego szukając karmy należy też sprawdzić jak inni ją oceniają w dłuższej perspektywie czasu. Jeśli nasz pies dostanie alergii, najlepiej skontaktować się z weterynarzem, który prawdopodobnie zaleci dietę eliminacyjną.